Üniversitemiz İletişim Fakültesi Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümü tarafından düzenlenen “Bilim İletişimi ve Bilim Yayıncılığı” başlıklı panel, 5 Kasım 2026 tarihinde Beytepe Yerleşkesi K Salonu’nda gerçekleştirildi. Fakültenin 20. yıl etkinlikleri kapsamında düzenlenen panelde, bilim iletişiminin kuramsal ve uygulamalı boyutları, Türkiye’de akademik yayıncılığın mevcut durumu ve bilimsel bilginin dolaşımına ilişkin güncel tartışmalar ele alındı.
Dr. Ozan Çavdar’ın moderatörlüğünde gerçekleştirilen panelde, Ankara Üniversitesinden Prof. Dr. Onur Dursun bilim iletişimine yönelik farklı yaklaşımları ve bu alanda karşılaşılan açmazları değerlendirdi. Başkent Üniversitesinden Prof. Dr. Günseli Bayraktutan, bir saha araştırmasından hareketle Türkiye’de akademik kitap yayıncılığına ilişkin değerlendirmelerini paylaştı. Hacettepe Üniversitesinden Dr. Emre Canpolat, Türkiye’de popüler bilim ile akademi arasındaki ilişkinin tarihini ele alırken Dr. Gökçe Baydar Çavdar ise akademik süreli yayıncılığı ve bilimsel bilginin maliyetine ilişkin tartışmaları gündeme taşıdı.
Bilim iletişiminin yaklaşımları ve açmazları
“Bilim İletişimi: Yaklaşımlar ve Açmazlar” başlıklı sunumunda Prof. Dr. Onur Dursun, bilim iletişiminin tarihsel gelişimini ve temel yaklaşımlarını değerlendirdi. Bilimsel bilginin topluma tek yönlü aktarılmasından karşılıklı etkileşime ve yurttaşların bilimsel üretime katılımına uzanan dönüşümü ele alan Dursun, Türkiye'de bilim iletişiminin giderek teknoloji tanıtımına, eğlenceye ve gösteriye indirgenmesini eleştirdi.
Akademik kitap yayıncılığında metrik kültürün etkileri
Prof. Dr. Günseli Bayraktutan, “Türkiye'de Akademik Kitap Yayıncılığı Alanı: Aktörler, Sermayeler, İlişkiler” başlıklı sunumunda, Hacettepe Üniversitesi yürütücülüğünde gerçekleştirilen TÜBİTAK 1001 projesinin ilk saha bulgularını paylaştı. Akademik yayıncılıkta niceliksel performans ölçütlerinin belirleyici hâle gelmesinin bilimsel üretimin niteliği üzerindeki etkilerine değinen Bayraktutan, yayıncılık sektörü ile akademinin bilimsel yayınlara ilişkin farklı tanımlamalarına da dikkat çekti. Bayraktutan, “Bu metrik kültürün akademiye ve epistemik bilgi üretim süreçlerine hakimiyeti, yansıması ve onun yarattığı çeşitli erozyonlar var” sözleriyle akademik yayıncılığın karşı karşıya olduğu sorunları vurguladı.
Türkiye'de popüler bilim dergiciliğinin 160 yıllık serüveni
Dr. Emre Canpolat, “Türkiye'de Popüler Bilim ve Akademi" başlıklı sunumunda, Osmanlı'dan günümüze popüler bilim dergiciliğinin gelişimini üretim ilişkileri çerçevesinde değerlendirdi. Dergiciliğin zanaat tipi üretimden kurumsal yayıncılığa geçişini ve 1980 sonrasında ticari ve politik yayıncılık geleneklerinin farklılaşmasını ele alan Canpolat, bilim dergilerinin karşılaştığı ekonomik ve yapısal güçlükleri aktardı. Canpolat, “Türkiye'de popüler bilim çok büyük özveriler ve çok önemli yayıncılık pratiklerine rağmen ne yazık ki hiçbir zaman popüler olmamıştır, günümüz de dahil olmak üzere” sözleriyle bilim dergiciliğinin sınırlı okur kitlesine dikkat çekti.
Akademik yayıncılıkta bilginin maliyeti ve görünmez emek
“Akademik Süreli Yayıncılık, Açık Erişim ve Bilginin Maliyeti Tartışmaları” başlıklı sunumunda Dr. Gökçe Baydar Çavdar, akademik yayıncılığın ticarileşmesini, açık erişim politikalarını ve bilimsel üretimdeki görünmez emeği ele aldı. Uluslararası yayıncıların yüksek kâr oranlarına karşılık araştırmacıların, hakemlerin ve editörlerin çoğunlukla karşılıksız emek sunduğuna dikkat çeken Baydar Çavdar, "Ortada görünmez bir emek var. Araştırmayı yapan var, yayınlamaya çalışan var; neticede hakem de bir maddi bedel almıyor, yazar da pay almıyor, ekstra para ödemek zorunda kalıyor” ifadelerini kullandı.
Baydar Çavdar ayrıca, Hacettepe İletişim Kültürel Çalışmalar Dergisi Moment üzerinden ücretsiz açık erişim yayıncılığının olanaklarını değerlendirdi.
