Üniversitemiz COP31’de görünmeyen karbon ayak izine dikkat çekti

COP31 kapsamında Hacettepe Üniversitesi öncülüğünde düzenlenen uluslararası panelde, sağlık sistemlerinin çevresel etkilerinin ölçülmesi ve azaltılması için kamu, endüstri, hastane yönetimi ve klinik uygulamaların ortak sorumlulukları ele alındı. Antalya'da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında, 9 Kasım 2026 tarihinde Mavi Alan Türkiye Akademi'de “The Invisible Footprint: Measuring What Health Systems Don't See” (Görünmeyen Ayak İzi: Sağlık Sistemlerinin Ölçemediği Çevresel Etkiler) başlıklı uluslararası panel düzenlendi.

Kamu, sağlık teknolojisi ve ilaç endüstrisi, hastane yönetimleri ve klinisyenlerin sorumluluklarının değerlendirildiği panelde; karbon ayak izinin ölçülmesi, sürdürülebilir hastane uygulamaları, yaşam döngüsü değerlendirmesi ve gereksiz sağlık hizmetlerinin azaltılması konuları öne çıktı. Etkinlikte, daha sürdürülebilir sağlık sistemleri için kurumlar arası iş birliğinin önemi vurgulandı.

Hacettepe Üniversitesi Aşı Enstitüsü Müdürü ve Toplumsal Katkı Koordinatörü Prof. Dr. Mine Durusu Tanrıöver'in moderatörlüğünü üstlendiği panelde, sağlık sektörünün iklim değişikliğine katkısı ve sağlık hizmetlerinin çevresel sürdürülebilirliğini sağlamaya yönelik somut çözüm önerileri tartışıldı.

Ölçemediğimiz çevresel etkiyi yönetebilir miyiz?
Panelde paylaşılan bilgilere göre; küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık %5'inden sorumlu olan sağlık sektörü, bir yandan iklim değişikliğinin sağlık üzerindeki etkileriyle mücadele ederken diğer yandan kendi çevresel ayak izini azaltma sorumluluğunu da taşıyor. Panelde öne çıkan temel mesaj, sağlık sistemlerinde çevresel etkilerin standart, güvenilir ve karşılaştırılabilir yöntemlerle ölçülmesinin sürdürülebilirlik politikaları açısından vazgeçilmez olduğuydu.

Prof. Dr. Durusu Tanrıöver, panelin açılışında sağlık hizmetlerinin çevresel etkilerini görünür kılmanın önemini vurgulayarak, ölçüm yapılmadan anlamlı iyileştirme hedefleri belirlenemeyeceğine dikkat çekti. Bu yaklaşım doğrultusunda, karbon ayak izi ölçümünün yalnızca teknik bir uygulama olarak değil, sağlık sistemlerinin yönetim ve karar alma süreçlerinin ayrılmaz bir parçası olarak ele alınması gerektiğini belirtti.

Uluslararası uzmanlar çözüm yollarını değerlendirdi
Panelde, Danimarka Sürdürülebilir Hastaneler Merkezinden Maria Gaden, hastanelerde sürdürülebilirlik hedeflerinin günlük uygulamalara dönüştürülmesinde kurumsal liderliğin, veri temelli karar almanın, kaynak yönetiminin ve sağlık çalışanlarının katılımının önemini vurguladı. 

Avrupa tıbbi teknoloji sektörünü temsil eden MedTech Europe Endüstriyel İşler ve Stratejiler Genel Direktörü Jesús Rueda Rodríguez, tıbbi cihazların ve tanı teknolojilerinin üretimden kullanım ve atık yönetimine kadar uzanan yaşam döngüsündeki çevresel etkilerinin ölçülmesinin önemini ele aldı. Güvenilir ve karşılaştırılabilir verilerin, hasta güvenliği ve hizmet kalitesinden ödün vermeden daha sürdürülebilir sağlık teknolojilerinin geliştirilmesine sağlayabileceği katkılar tartışıldı.

Avrupa İç Hastalıkları Federasyonu Choosing Wisely Çalışma Grubu Üyesi İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Ludovico Furlanise gereksiz tanı ve tedavi uygulamalarının azaltılmasının hem hasta yararını artırabileceğine hem de sağlık hizmetlerinin çevresel ayak izini azaltabileceğine dikkat çekti.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı İklim Değişikliği Başkanlığından İklim Uzmanı Ahmet Conda, sağlık kuruluşlarının çevresel etkilerini ölçebilmesi ve emisyon azaltım uygulamalarını hayata geçirebilmesi için iklim finansmanı, kamu teşvikleri ve destekleyici politika mekanizmalarını değerlendirdi.

Daha iyi sağlık hizmeti, daha sağlıklı bir gezegen
Panelin öne çıkan tartışmalarından biri, sağlık hizmetlerinde değer kavramının çevresel sürdürülebilirliği de kapsayacak biçimde yeniden değerlendirilmesi oldu. Panelde yer alan uzmanların değerlendirmelerine göre gereksiz tetkik, işlem ve tedavilerin azaltılması hasta güvenliğinin ve bakım kalitesinin geliştirilmesinin yanı sıra enerji, malzeme ve kaynak tüketimini de azaltma potansiyeli taşıyor. Bu yaklaşım, yüksek değerli sağlık hizmeti (high-value care) ile iklim eyleminin birbirini destekleyebileceğini ortaya koyuyor.

Panelin kapanışında, sağlık sektörünün çevresel dönüşümünün ancak kamu kurumları, sağlık teknolojisi ve ilaç endüstrisi, hastaneler, klinisyenler ve üniversiteler arasındaki iş birliğiyle gerçekleştirilebileceği vurgulandı.
Hacettepe Üniversitesi COP31 kapsamındaki bu etkinlik ile, iklim değişikliğiyle mücadelede üniversitelerin yalnızca bilimsel bilgi üreten değil, farklı paydaşları buluşturan ve sağlık sistemlerinin dönüşümüne katkı sağlayan kurumlar olarak üstlenebileceği rolü de ortaya koydu.