Hacettepe Üniversitesi Biyoloji Bölümü Ekoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Olcay Hekimoğlu yürütücülüğünde hazırlanan ve Arş. Gör. Dr. Arda Cem Kuyucu’nun araştırmacı olarak yer aldığı “Türkiye’de Kene Türlerinin Hızlı, Düşük Maliyetli ve Erişilebilir Teşhisi için Akıllı Telefon Tabanlı Yapay Zeka Modeli” başlıklı proje, TÜBİTAK 2515- COST Aksiyon Üyeleri Ar-Ge Destek Programı kapsamında desteklenmeye hak kazandı.
Çalışma, Avrupa genelinde kene kaynaklı hastalık risklerinin önlenmesi, öngörülmesi ve azaltılmasına yönelik araştırmaları bir araya getiren COST Action CA21170 – Prevention, anticipation and mitigation of tick-borne disease risk applying the DAMA protocol (PRAGMATICK) kapsamında gerçekleştirilecek.
Türkiye’de kene kaynaklı hastalıkların başında gelen Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA), özellikle kırsal bölgelerde önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam ediyor. Proje kapsamında geliştirilecek sistem, insanlara veya hayvanlara tutunan kenelerin türünün belirlenmesini yapay zeka ve görüntü tanıma teknolojileriyle daha hızlı, düşük maliyetli ve erişilebilir hale getirmeyi amaçlıyor. Bu doğrultuda, Türkiye’de yaygın görülen ve insan ve hayvan sağlığı açısından önem taşıyan sekiz kene türüne ait kapsamlı bir görsel veri tabanı oluşturulacak. Geliştirilecek yapay zeka sisteminde özellikle KKKA açısından epidemiyolojik öneme sahip vektör kene türünün diğer kene türlerinden yüksek doğrulukla ayırt edilmesine öncelik verilecek.
Projenin nihai hedefi, geliştirilen yapay zeka modelinin kullanıcı dostu bir web ve mobil uygulamaya dönüştürülmesi. Böylece kene görüntüsünün akıllı telefon aracılığıyla sisteme aktarılması ve tür hakkında hızlı bir ön değerlendirme elde edilmesi amaçlanıyor. Sistemin, çevrim içi kullanımın yanı sıra internet erişiminin sınırlı olduğu kırsal alanlarda da kullanılabilecek şekilde geliştirilmesi planlanıyor.
Hacettepe Üniversitesinde yürütülecek proje, kene ekolojisi ve taksonomisine ilişkin bilimsel birikimi yapay zeka ve dijital sağlık teknolojileriyle bir araya getirerek, Türkiye’nin kene faunası ve epidemiyolojik koşullarına özgü yenilikçi bir sistem geliştirmeyi hedefliyor.
